BOGINIE I BOGOWIE OLIMPU

Kliknij imię interesującego Cię boga lub bogini:

• Zeus

• Apollo

• Hermes

• Hefajstos

• Eros

• Ares

• Bogini Hera

• Bogini Atena

• Bogini Artemis

• Bogini Afrodyta

• Charyty

Rzeźba Zeusa Gromowładnego

Zeus (Dzeus) - pan Olimpu, najwyższy z bogów, władca błyskawic i piorunów. Dzeus miał opinię boga nadpobudliwego, łatwo dającego się sprowokować. Doprowadzony do ostateczności (a nie trzeba było wiele, by taki stan osiągnął) mocno się awanturował, "rzucał wtedy bez miłosierdzia bogami po salach swego pałacu, aż drżały ściany ze złota". 
W miarę rozwoju cywilizacji helleńskiej wyobrażenie o Zeusie uległo znacznej metamorfozie. Początkowo odbierano jego potęgę głównie przez pryzmat siły i mocy niszczenia, dopiero później zaczęto dostrzegać zalety umysłu i ducha, szlachetność zachowań, by wreszcie z upływem lat powstał obraz bóstwa najwyższego obejmującego swym absolutem wszystkie aspekty życia. Przypisywano mu rolę patrona praw i opiekuna podróżnych. Postrzegany również jako władca dobry i sprawiedliwy, stał na straży stosunków międzyludzkich. Zwany także patronem zagrody, jego pieczy polecano wszelką własność i nierozerwalność rodu. 
Powrót do menu

Apollo - najpiękniejszy z bogów, syn Zeusa i Latony. Przyszedł na świat na wyspie Delos. Powitały go zewsząd napływające łabędzie, śpiewając cudnie. W tej właśnie chwili, jałowe dotąd skały wyspy wypełniły się zielenią i kwieciem. Apollo był wiecznie młodym, wysokim, jasnowłosym młodzieńcem. Bóg światła i pociechy, wróżb i wyroczni, muzyki i poezji, a także patron poetów, śpiewaków i wieszczy. Nazywano go Zbawcą jako, że ratował ludzi z nieszczęścia, chronił od śmierci, a zbrodniarzom darował ich winy. Sprawował także funkcję kapelmistrza orkiestry olimpijskiej i zwierzchnika dziewięciu muz - cór swego ojca i Mnemosyne. Każdej z nich przyporządkowano jakąś sztukę. Nadane im atrybuty służyć miały łatwiejszemu ich rozróżnianiu. Klio (Głosząca sławę) opiekuje się historią i trzyma zwój pergaminu; Kalliope (Pięknolica) jest muzą pieśni bohaterskiej; Eutrepe (Radosna) zajmuje się liryką i gra na flecie; Taleja (Rozkoszna) z maską komiczną sprawuje funkcję muzy komedii. Melpomene to muza tragedii, a jej atrybut to smutna maska. Terpsychora (Kochająca taniec), uczy tańczyć dzierżąc w ręku lirę; Erato (Umiłowana) - muza pieśni miłosnej; Polihymnia - w niej natchnienie znajdują piszący pieśni pobożne oraz hymny; Urania opiekuje się astrologią. 
Powrót do menu

Hermes (Merkury) - poseł i goniec Olimpu, woźny sądu piekielnego, patron zbłąkanych, wynalazca ćwiczeń gimnastycznych. Był synem Zeusa i Mai. Już od kołyski płatał różne figle - znany jest mit jak w niespełna kilka godzin po urodzeniu wywiódł w pole Apollina i wyprowadził krowy powierzone jego opiece. Kiedy ten spostrzegł się straty, przybiegł do Mai, która zaprowadziwszy go do kołyski, rzekła, że mały Hermes na pewno nie maczał w tym palców, gdyż nawet nie wie co to krowa. Na te słowa mały bóg nie wytrzymał i wybuchnął śmiechem. W ten sposób cała sprawa się wydała. Na przebłaganie win Apollin otrzymał cytrę zrobioną ze skorupy żółwia. W zamian otrzymał leszczynową laseczkę, która w niezwykły sposób godziła zwaśnione strony. Kiedyś Hermes włożył ją między walczące węże, które natychmiast zgodnie oplotły się wokół laseczki. Tak właśnie powstał atrybut bożka - kaduceusz. 
Na Olimpie wiecznie coś podkradał innym bogom, raz nawet porwał się na piorun Dzeusa, za to został skazany na wygnanie. Jednakże bogowie lubili Hermesa, więc został z wygnania owego odwołany. Wtedy też przydzielono mu funkcje posła początkowo Dzeusam, później też innych bogów. Żeby zdążyć wykonać wszystkie zlecenia, sprawił sobie małe skrzydełka u nóg. Można śmiało powiedzieć, że był to najbardziej zajęty z bogów. Zwykle przedstawiany jako prawie nagi młodzieniec z kapeluszem podróżnym.
Powrót do menu

Hefajstos (Wulkan) -  bóg ognia, syn Dzeusa i Hery. Prowadził kuźnię w sercu Etny, gdzie wyrabiał najprzedniejsze narzędzia, powstawały tu też pioruny dla Zeusa. W między czasie zaś zajmował się klejnotami, którymi obdarowywał boginie. Raz nawet zrobił psikusa swej matce. Podarował jej misternie wykonane krzesło przystrojone drogimi kamieniami. Jednak gdy Hera na nim usiadła, okazało się być więzieniem. Zniewoliły królową niebios niby kleszcze. Hefajstos jednak dał się uprosić i uwolnił wreszcie Herę.
Historia tego boga jest dość smutna. Nie całe bowiem życie spędził na Olimpie. Kiedyś wstawił się za swoją matką, za co wzburzony Zeus "zrzucił go na ziemię". Hefajstos w wyniku upadku, połamał nogi. Od tej pory zawsze już kulał. Znalazła go i zaopiekowała się nim Tetyda - morska boginka. Po dziewięciu latach Bachus sprowadził go z powrotem do Olimpu. Dzeus w ramach rehabilitacji za wyrządzone zło dał mu za żonę Afrodytę - boginię miłości, jednak Hefajstos uznał to za kolejny wymierzony mu policzek. Małżeństwo to okazało się zupełną klęską, Afrodyta pod każdym względem różniła się od Hefajstosa - ona lubiła bawić się życiem, zaś mąż jej nie znał żadnej rozrywki poza pracą. Bóg ten najczęściej przedstawiany jest jako muskularny mężczyzna, a najbardziej znane miejsce jego kultu to wyspa Lemnos.
Powrót do menu
 

Eros (Amor) - bóg miłości. Kwestia jego pochodzenia jest nierozstrzygnięta, gdyż różnie głoszą podania. Wg jednych Eros to bóg z najstarszego pokolenia, który wyłonił się z Chaosu. Inne głoszą, że był synem Hermesa i Artemis. Jeszcze inne podania głoszą, że był synem Afrodyty, zawsze mały, figlarny chłopiec. Legenda mówi, że Dzeus chciał odebrać mu życie zaraz po narodzinach, lecz zapobiegła temu Wenus, ukrywając go w lasach, gdzie  żywił się mlekiem lwicy i tygrysicy. 
Najbardziej znany mit o Erosie mówi o jego związku z Psyche - kobietą niezwykłej urody. Afrodyta nie mogąc znieść, że ludzie modlą się do Psyche zleciła Erosowi, by ten obudził miłość w sercu kobiety do najbardziej obrzydliwego potwora, jakiego ziemia nosi. Bogini miłości nie przewidziała jednego - że jej wysłannik sam się zakocha. Eros przychodził do Psyche nocą, przestrzegając, by ta nigdy nie próbowała ujrzeć jego twarzy, bo wtedy cudne chwile bezpowrotnie miną. Jednak ludzka ciekawość nie pozwoliła dziewczynie dotrzymać słowa. Kiedyś nocą, gdy bóg spał zapaliła lampę oliwną. Widząc piękno wybranka, "zadrżała i kropla gorącej oliwy spadła na ramię boga." W tej chwili, zgodnie z przepowiednią, zaczęły się dni niedoli. Wraz z Erosem znikł cały splendor i szczęście. Po pewnym czasie Zeus ulitował się nad nieszczęsną parą i sprowadził Psyche na Olimp, gdzie wkrótce odbył się ślub. 
Powrót do menu

Ares (Mars) - bóg wojny. Syn Dzeusa i Hery. Wychowany przez jednego z tytanów. Prekursor wojen. To on nauczył ludzi zorganizowanego, bezinteresownego okrucieństwa. Jednak podczas wojny z gigantami nie wykazał się niczym nadzwyczajnym, mimo to po niej chełpił się swymi rzekomymi osiągnięciami. Pewnego dnia znikł bez śladu. Okazało się, że został pojmany przez dwóch złoczyńców i był przetrzymywany piętnaście miesięcy w wielkiej niedoli. Po tej hańbie długo nie odwiedzał Olimpu. 
Ares nie był szczególnym ulubieńcem ani bogów ani ludzi. Nie miał świątyń, a jedynie kaplice. Przedstawiany zazwyczaj jako umięśniony, dobrze zbudowany mężczyzna w zbroi.
Powrót do menu

Bogini Hera (Junona)

Hera (Junona) - bogini niebios, żona Zeusa, dumna, patetyczna, nieprzebłagana bogini. Hera uważała siebie za najpiękniejszą i najważniejszą postać płci żeńskiej. Świat traktowała jak swoją własność. Co rano wybierała się na przejażdżkę swym złotym rydwanem, za zaprzęg służył jej rój pawi, a woźnicą była tęczowo - skrzydła bogini Iris. Hera była bardzo wrażliwa na temat swojej urody. Wystarczyło np. gdy jakaś kobieta nieroztropnie stwierdziła, iż nie jest najpiękniejsza, spotykała ją kara. Tak np. stało się z córkami króla Projtosa, którym zawistna bogini pomieszała zmysły do tego stopnia, że uważały się za krowy. Hera sprawowała funkcję patronki niewiast. 
Powrót do menu

Rekonstrukcja Posągu Ateny

Bogini Atena

Atena (Minerwa) - bogini mądrości. Przyszła na świat w dość nietypowy sposób. Otóż od kilku dni Zeusa bardzo bolała głowa. Wydał rozkaz ażeby sprowadzić Hefajstosa. Następnie nakazał mu rozbić sobie głowę, ażeby sprawdzić, co jest przyczyną cierpienia. W chwili uderzenia topora wyskoczyła z głowy Zeusa "bogini, w jasnej zbroi". Była to Atena, bogini mądrości. Miała ona szczególne względy u swego ojca, jako jedyna bowiem miała prawo używać piorunu. Była bóstwem surowym i nieprzystępnym, w literaturze i sztuce przedstawiana jako postać charakteryzująca się wielką posturą i siłą, jednak broniła tylko słusznej sprawy, nie przelewała krwi niewinnej. Atena była również patronką uczonych i filozofów. Jej atrybutem była gałązka z drzewa oliwnego - symbol zgody a miastem jej poświęconym - Ateny. W porze żniw co cztery lata obchodzono nadrzędne święto ateńskie Panataneje., podczas którego organizowano wyścigi, zapasy, koncerty. Zawody kończono tańcem pirryjskim, który wg legendy zatańczyła pierwsza Atena po zwycięstwie nad gigantami. Z najbardziej znanych mitów o Atenie jest mit o jej rywalizacji z Arachne. Rzecz dotyczy robótek ręcznych. Atena jako jedyna, zajmowała się tym na Olimpie, dlatego też uznawano jej w tym pierwszeństwo. Jednakże doszło uszu mądrej Dziewicy (Partenos - jeden z przydomków Ateny) , iż pewna księżniczka wyszywa równie pięknie. Wtedy obie stanęły do zawodów, która piękniej przyozdobi tkaninę. Arachne wyszyła cudne arcydzieło, które Atena ze złości podarła. Widząc to księżniczka popełniła samobójstwo. Na wieść o tym Atena wróciła jej życie i zamieniła w pająka. 

 
Ruiny świątyni Ateny Dziewicy - Partenon

Powrót do menu

Artemis (Diana) - bliźniacza siostra Apollina, córka Persesa i Asterii. Podobnie jak brat piękna, równie jak Atena niedostępna - wieczna dziewica. Wśród podań możemy odnaleźć mit o Akteonie (Aktajon) dający dowód na zupełną obojętność Artemis wobec mężczyzn, którym nie pozwalała nawet spojrzeć na siebie. Legenda mówi o myśliwym który zuchwale podglądał boginię kąpiącą się ze swoją świtą. Zdradził go trzask łamanej gałęzi,  wtedy to Artemis niby od niechcenia prysnęła nań wodą, zamieniając tym samym Akteona w jelenia. Wytropiony przez własne ogary zginął z ich kłów. 
Bogini płodności i śmierci jednocześnie - poświęcone jej były bagna, źródła oraz rzeki. Dianę nazywano Czystą i jako opiekunka czystości sprawowała pieczę nad świętością przysiąg. Nosiła również przydomek Hekate i tu przedstawiano ją jako upiora chodzącego między grobami. Opiekowała się także magią i czarami. W czasach późniejszych odbierano ją dobroduszną dla ludzi boginię. Najczęściej jednak przedstawiana była jako łuczniczka z kołczanem i łukiem z głową diademem przystrojoną. 
Powrót do menu

Posąg Afrodyty z Milo

Afrodyta (Wenus) - bogini miłości. Przyszła na świat w nietypowy sposób, nie miała ani matki ani ojca. Pewnego dnia "wyłoniła się po prostu z piany morskiej, niedaleko Cypru". Na Olimp przybyła w wozie zaprzęgniętym w gołębie. Swoim patetycznym przybyciem wywołała w siedzibie bogów wielkie poruszenie. Podziwiana przez bogów, szykanowana przez boginie, które jednak szybko uległy czarowi Wenus. Z mitów z udziałem tej bogini najbardziej znany jest o Adonisie, którego rozszarpał dzik Afrodyta, która darzyła go wielkim uczuciem uprosiła u Zeusa, by ten pozwolił jej cieszyć się ukochanym. Od tej chwili Adonis pół roku spędzał na ziemi, a drugie sześć miesięcy w Hadesie. 
Drugim znanym mitem jest legenda o Pigmalionie - królu Cypru i jednocześnie rzeźbiarskim mistrzu. Wykuł on w kamieniu kobietę, w której zakochał się bez pamięci. Afrodyta widząc cierpienie Pigmaliona, tchnęła życie w marmurową postać. Tak oto do świata ludzi weszła Galatea, późniejsza żona króla. Działo się to w Pafos, gdzie Wenus miała cudną świątynię. 
Afrodytę najczęściej przedstawia się jako półnagą kobietę z kwiatem lub owocem w dłoni.
Powrót do menu

Charyty (Gracje) - boginie wszystkiego, co miłe urocze. Panie wdzięku i czaru. Mistrzynie ceremonii  na Olimpie, wielkie miłośniczki muzyki. Uwielbiają towarzystwo Dionizosa i chętnie spotykają się z muzami. Są także służkami Afrodyty. Najbardziej znane to: Aglaja, Eufrozyne i Taleja. Najczęściej przedstawiane jako grupa ślicznych, tańczących dziewcząt.

Gracje wg. Canova

Powrót do menu

OPRACOWANO NA PODSTAWIE KSIĄŻKI JANA PARANDOWSKIEGO - "MITOLOGIA"

W projekcie wykorzystano grafiki pochodzące z innych witryn za zgodą ich autorów.